Otwarcie Apteki: Kluczowe Wymagania i Procedury 2025

Marzysz o własnej aptece, ale gąszcz przepisów i wymogów wydaje się przytłaczający? Czy warto inwestować czas i środki w ten, jakże potrzebny, sektor? Jakie są kluczowe kroki, aby legalnie i efektywnie rozpocząć działalność? Czy samodzielne staranie się o wszystkie pozwolenia jest wykonalne, czy lepszym rozwiązaniem będzie powierzenie tego zadania specjalistom?

• Koncesja i Pozwolenie na Prowadzenie Apteki
• Lokalizacja i Wymagania Lokalowe dla Apteki
• Wyposażenie i Personel Apteki
• Zasady Działania Apteki Ogólnodostępnej
• Zgodność z Prawem Farmaceutycznym
• Zatrudnienie Farmaceuty i Personelu Pomocniczego
• Procedury Kontrolne i Nadzór Prawny
• Zezwolenie na Ob rót Produktami Leczniczymi
• Otwarcie Apteki: Pytania i Odpowiedzi

Otwarcie apteki to złożony proces, który wymaga skrupulatności i dogłębnego zrozumienia przepisów. Poniższa tabela prezentuje kluczowe aspekty, które należy wziąć pod uwagę, aby sprostać wymaganiom prawnym i stworzyć funkcjonalne, bezpieczne miejsce pracy:

Jak widać, ścieżka do otwarcia własnej apteki jest wyboista, ale jednocześnie niezwykle satysfakcjonująca. Kluczem jest gruntowne przygotowanie i świadomość wszystkich etapów. Od spełnienia rygorystycznych wymogów lokalowych, poprzez zgromadzenie odpowiedniego asortymentu, aż po skompletowanie wykwalifikowanego zespołu – każdy element ma znaczenie. Warto zwrócić uwagę na szczegóły, takie jak wybór odpowiedniego oświetlenia. Jak pokazują dane, nowoczesne panele LED 60×60 o mocy 60W w barwie neutralnej, takie jak NELIO, zapewniają komfortowe warunki pracy i podkreślają profesjonalny charakter miejsca. Pamiętajmy, że szczegółowe analizy i praktyczne wskazówki znajdziesz w dalszej części naszego artykułu.

Koncesja i Pozwolenie na Prowadzenie Apteki

Pierwszym i najbardziej fundamentalnym krokiem w drodze do otwarcia apteki jest zdobycie koncesji. Bez tego dokumentu, nawet najbardziej okazały lokal i najlepszy personel nie pozwolą na legalne prowadzenie działalności. Taka licencja jest wydawana przez Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny w drodze decyzji administracyjnej. Proces ten nie jest błyskawiczny – wymaga skompletowania obszernej dokumentacji i spełnienia szeregu formalnych wymogów.

Zobacz także: Ile kosztuje otwarcie apteki? Koszty 2026

Aby uzyskać prawo do otwarcia apteki, należy wykazać, że spełniamy wszystkie wymogi określone w Prawie Farmaceutycznym. Dotyczy to zarówno samej osoby fizycznej lub podmiotu prawnego ubiegającego się o zezwolenie, jak i planowanego lokalu. Niezbędne jest m.in. przedstawienie dokumentów potwierdzających prawo do dysponowania lokalem, a także wykazanie, że posiada się odpowiednią kadrę farmaceutyczną.

Wniosek o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki jest szczegółowy. Wymaga od nas przedstawienia planów lokalu, dokładnego opisu jego przeznaczenia, scharakteryzowania potrzebnego wyposażenia, a także informacji o przyszłym kierowniku apteki i personelu. Każdy etap wypełniania wniosku musi być precyzyjny, ponieważ nawet niewielkie błędy mogą skutkować jego odrzuceniem lub znacznym wydłużeniem postępowania.

Opłata skarbowa za wydanie zezwolenia wynosi 200 złotych. Warto jednak potraktować to jako niewielką inwestycję w porównaniu do całego przedsięwzięcia. Cały proces rozpatrywania wniosku przez Inspektorat może potrwać od dwóch do trzech miesięcy. Kluczowe jest, aby wszystkie wymienione dokumenty były kompletne i zgodne z obowiązującymi przepisami.

Zobacz także: Sanepid: Wymagania dla apteki – normy 2026

Należy pamiętać, że koncesja jest wydawana na konkretny adres i dla konkretnego podmiotu. Wszelkie zmiany dotyczące lokalizacji czy właściciela wymagają ponownego ubiegania się o zezwolenie. Jest to mechanizm mający na celu zapewnienie stałego nadzoru nad obrotem produktami leczniczymi i prawidłowym funkcjonowaniem aptek.

Lokalizacja i Wymagania Lokalowe dla Apteki

Lokalizacja apteki jest równie ważna jak zdobycie odpowiedniej koncesji. Przepisy Prawa Farmaceutycznego nakładają precyzyjne wymagania na pomieszczenia, w których apteka ma funkcjonować. Jednym z kluczowych aspektów jest odpowiednia powierzchnia. Minimalna wielkość apteki praktycznej oscyluje wokół 80 metrów kwadratowych, choć te normy mogą podlegać interpretacji i różnić się w zależności od specyfiki lokalu oraz jego przeznaczenia.

Kolejnym istotnym elementem są wymogi dotyczące instalacji. Apteka musi posiadać sprawną wentylację, zapewniającą odpowiednią jakość powietrza, a także dostęp do bieżącej wody. Niezbędne jest również zapewnienie odpowiednich warunków sanitarnych, co będzie kontrolowane przez inspekcje sanitarne. Obejmuje to między innymi odpowiednie zabezpieczenia przed szkodnikami i właściwą utylizację odpadów.

Szczególną wagę przywiązuje się do dostępności dla osób niepełnosprawnych. Lokal musi być pozbawiony barier architektonicznych, co często wiąże się z koniecznością zainstalowania podjazdu dla wózków inwalidzkich lub windy. To nie tylko wymóg prawny, ale przede wszystkim kwestia społecznej odpowiedzialności i umożliwienia wszystkim klientom swobodnego dostępu do usług.

Ważnym aspektem jest również bezpieczeństwo. Przepisy często wymagają zastosowania specjalistycznych systemów zabezpieczeń, takich jak monitoring wizyjny czy systemy alarmowe, zwłaszcza w przypadku przechowywania i obrotu substancjami o znaczeniu dla zdrowia publicznego. Równie istotne jest właściwe zorganizowanie przestrzeni, aby ułatwić przepływ pacjentów i personelu.

Adaptacja lokalu pod potrzeby apteki może być jednym z najkosztowniejszych etapów całego procesu. Ceny remontów i dostosowania pomieszczeń mogą się wahać od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych, w zależności od stanu technicznego nieruchomości i zakresu prac. Kluczowe jest, aby wszystkie prace budowlane i instalacyjne były wykonane zgodnie z obowiązującymi normami i przepisami.

Oprócz podstawowych wymogów, warto już na etapie projektowania pomyśleć o ergonomii i komforcie pracy. Dobrze zaplanowana przestrzeń, uwzględniająca nie tylko ustawienie mebli, ale także rozmieszczenie oświetlenia, wpływa na efektywność pracy personelu i zadowolenie klientów. To właśnie detale, jak na przykład neutralne barwy światła z paneli LED, mogą stworzyć przyjazną atmosferę.

Wyposażenie i Personel Apteki

Gdy lokal jest już gotowy i zabezpieczony, przychodzi czas na jego wyposażenie. Apteka, by mogła prawidłowo funkcjonować i sprostać wymaganiom Prawa Farmaceutycznego, musi być wyposażona w odpowiedni sprzęt. Kluczowe są meble apteczne: lady, przeszklone regały na leki, szafy do przechowywania, a także odpowiednie chłodnie do leków termolabilnych.

Niezbędne jest posiadanie sprzętu laboratoryjnego, jak choćby precyzyjna waga farmaceutyczna czy dygestorium, jeśli planowana jest receptura apteczna. Systematycznie weryfikowane muszą być również systemy informatyczne, które usprawniają zarządzanie zapasami, sprzedażą i dokumentacją. Jest to dziedzina, gdzie ciągły rozwój technologiczny wymusza inwestycje.

Jednym z ważnych, a często niedocenianych elementów wyposażenia, jest odpowiednie oświetlenie. Jak pokazują nasze dane, klienci często wybierają ultracienkie panele LED 60×60 cm, jak premium panel NELIO, emitujące światło barwy neutralnej o maksymalnej mocy lumenów. Zapewniają one nie tylko znakomite oświetlenie przestrzeni, ale także znaczącą oszczędność energii i długą trwałość. Odpowiednia barwa światła jest kluczowa dla komfortu pracy i prawidłowej oceny produktów.

Koszty odpowiedniego wyposażenia mogą być znaczące i zazwyczaj mieszczą się w przedziale od kilkudziesięciu do ponad stu tysięcy złotych, w zależności od zakresu i jakości wybranych elementów. Warto zainwestować w trwałe i sprawdzone rozwiązania, które posłużą przez lata i zapewnią wysoki standard funkcjonowania apteki.

Równie kluczowe, jak wyposażenie, jest skompletowanie wykwalifikowanego personelu. Na czele zespołu stoi farmaceuta pełniący funkcję kierownika apteki, który musi posiadać prawo wykonywania zawodu i odpowiednie doświadczenie. Oprócz niego, w aptece pracują farmaceuci oraz, w zależności od potrzeb, technicy farmaceutyczni.

Kwalifikacje personelu to nie tylko wymóg prawny, ale przede wszystkim gwarancja bezpieczeństwa pacjentów. Dobrze przeszkolony personel zapewnia profesjonalną obsługę, udziela fachowych porad i dba o prawidłowe wydawanie leków. Koszty zatrudnienia zespołu medycznego stanowią znaczący, stały element miesięcznych wydatków apteki.

Proces rekrutacyjny musi być prowadzony z myślą o budowaniu kompetentnego i zgranego zespołu. Ważne jest nie tylko wykształcenie, ale także podejście do pacjenta, umiejętność komunikacji i zaangażowanie. Dobra atmosfera w zespole przekłada się na jakość świadczonych usług.

Zasady Działania Apteki Ogólnodostępnej

Apteka ogólnodostępna to nie tylko miejsce sprzedaży leków, ale przede wszystkim placówka ochrony zdrowia, której podstawowym celem jest zapewnienie społeczeństwu dostępu do produktów leczniczych i promowanie zdrowego stylu życia. Zasady jej funkcjonowania są ściśle określone przez przepisy regulujące rynek farmaceutyczny, w tym przede wszystkim przez Prawo Farmaceutyczne.

Podstawową zasadą jest zapewnienie stałej dostępności produktów leczniczych. Apteki muszą być otwarte przez określony czas, a w razie potrzeby ich funkcji mogą być uzupełniane przez apteki pełniące dyżury. Oznacza to, że pacjent powinien mieć możliwość zakupu niezbędnych leków o każdej porze, gdy tego potrzebuje.

Kluczowym wymogiem jest dispensing leków, czyli ich wydawanie pacjentom zgodnie z wystawioną receptą lub bez recepty. Proces ten wymaga od farmaceuty dokładnej weryfikacji danych na recepcie, sprawdzenia interakcji leków przyjmowanych przez pacjenta oraz udzielenia wyczerpujących informacji na temat dawkowania, sposobu przyjmowania i potencjalnych skutków ubocznych.

Apteki ogólnodostępne pełnią także rolę edukacyjną. Farmaceuci są ekspertami w dziedzinie farmakoterapii i powinni aktywnie uczestniczyć w promowaniu profilaktyki zdrowotnej. Obejmuje to doradztwo w zakresie profilaktyki chorób, suplementacji, higieny oraz zdrowego stylu życia. Jest to nieodłączny element misji apteki.

Zgodnie z przepisami, apteka nie może prowadzić działalności o charakterze stricte handlowym, która odciągałaby od jej podstawowych celów medycznych. Wszelkie działania marketingowe czy sprzedaż produktów niezwiązanych z lekami powinny być prowadzone z umiarem i z poszanowaniem wizerunku placówki ochrony zdrowia.

Zapewnienie bezpieczeństwa pacjentów jest priorytetem. Wymaga to przestrzegania zasad przechowywania leków (w tym kontroli temperatury), monitorowania ich jakości i terminów ważności, a także prawidłowego utylizowania przeterminowanych preparatów. Każdy lek musi być wydany w odpowiednim opakowaniu wraz z ulotką zawierającą niezbędne informacje.

Zgodność z Prawem Farmaceutycznym

Podstawą legalnego i bezpiecznego funkcjonowania apteki jest ścisłe przestrzeganie prawa. Prawo Farmaceutyczne stanowi kluczowy zbiór przepisów, który reguluje wszystkie aspekty działalności aptek, od ich zakładania, przez sposób prowadzenia, po kontrolę i nadzór.

Zgodność z przepisami Prawa Farmaceutycznego to nie tylko wymóg formalny, ale przede wszystkim gwarancja bezpieczeństwa dla pacjentów. Obejmuje ona szeroki zakres zagadnień, takich jak wymogi dotyczące kwalifikacji personelu, zasady obrotu produktami leczniczymi, zasady prowadzenia receptury, a także wymogi dotyczące wyposażenia i sanitarne lokalu.

Kluczowe jest również przestrzeganie rozporządzeń wykonawczych do ustawy, które precyzują wiele szczegółowych kwestii. Należy na bieżąco śledzić wszelkie zmiany w przepisach, ponieważ regulacje dotyczące farmacji ewoluują, dostosowując się do nowych wyzwań i potrzeb rynku.

Nieprzestrzeganie prawa farmaceutycznego może prowadzić do poważnych konsekwencji, w tym cofnięcia koncesji, nakładania kar finansowych, a nawet odpowiedzialności karnej. Dlatego tak ważne jest, aby każdy przedsiębiorca planujący otwarcie apteki miał świadomość wszystkich ciążących na nim obowiązków prawnych.

Warto rozważyć skorzystanie z pomocy specjalistycznych firm doradczych lub prawnych, które pomogą w prawidłowym przygotowaniu dokumentacji i zapewnieniu zgodności z przepisami na każdym etapie zakładania i prowadzenia apteki. Ich wiedza i doświadczenie mogą być nieocenione w uniknięciu potencjalnych błędów.

Pamiętajmy, że każdy aspekt działalności apteki, od wyboru lokalizacji, poprzez zatrudnienie personelu, aż po sposób przechowywania leków, musi być zgodny z obowiązującym prawem. Jest to fundament, na którym budujemy zaufanie pacjentów i zapewniamy im bezpieczeństwo.

Środki Bezpieczeństwa i Higieny w Aptece

W aptece, gdzie obracamy się produktami mającymi bezpośredni wpływ na zdrowie i życie ludzi, środki bezpieczeństwa i higieny nabierają szczególnego znaczenia. Przestrzeganie restrykcyjnych norm sanitarnych jest absolutnie kluczowe i podlega stałej kontroli Sanepidu.

Podstawą jest utrzymanie czystości we wszystkich pomieszczeniach apteki. Obejmuje to regularne sprzątanie powierzchni roboczych, podłóg, mebli, a także urządzeń. Niezbędne jest stosowanie odpowiednich środków dezynfekujących i sterylizujących, zgodnych z zaleceniami higienicznymi.

Personel apteki musi przestrzegać zasad higieny osobistej. Oznacza to noszenie czystej odzieży ochronnej, stosowanie rękawiczek przy kontakcie z produktami leczniczymi, a także dbałość o czystość rąk. Regularne mycie i dezynfekcja rąk to jeden z najprostszych, a zarazem najskuteczniejszych sposobów zapobiegania rozprzestrzenianiu się infekcji.

Szczególną uwagę należy zwrócić na warunki przechowywania produktów leczniczych. Leki wymagające specyficznych temperatur, jak np. szczepionki czy niektóre antybiotyki, muszą być przechowywane w odpowiednio oznakowanych i regularnie kalibrowanych chłodniach. Należy prowadzić stały monitoring temperatury w celu zapewnienia ich skuteczności i bezpieczeństwa.

Zapewnienie bezpieczeństwa dotyczy również systemów zabezpieczeń fizycznych. Apteki są często wyposażone w nowoczesne systemy alarmowe i monitoring wizyjny, które mają na celu ochronę przed kradzieżami i zapewnienie bezpieczeństwa zarówno personelu, jak i klientów. Dostęp do pomieszczeń o szczególnym znaczeniu, jak np. magazyny leków, powinien być ściśle kontrolowany.

Ważnym aspektem jest również postępowanie z odpadami medycznymi. Zużyte materiały, opakowania po lekach czy przeterminowane preparaty muszą być utylizowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, aby nie stanowiły zagrożenia dla środowiska i zdrowia publicznego. Należy wybierać dedykowane rozwiązania do zbiórki i utylizacji takich odpadów.

Zatrudnienie Farmaceuty i Personelu Pomocniczego

Serce każdej apteki stanowi jej personel, a jego trzonem jest oczywiście farmaceuta, który pełni rolę kierownika apteki. Jego kwalifikacje i doświadczenie są kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania placówki i zapewnienia bezpieczeństwa pacjentom. Kierownik apteki jest osobą odpowiedzialną za całokształt działalności, w tym za przestrzeganie prawa farmaceutycznego i prawidłowe prowadzenie ewidencji.

Posiadanie prawa wykonywania zawodu farmaceuty z odpowiednim stażem jest warunkiem koniecznym do objęcia tej funkcji. Rozporządzenia precyzują również wymogi dotyczące liczby farmaceutów czy techników farmaceutycznych w stosunku do liczby mieszkańców obsługiwanych przez daną aptekę. Te normy zapewniają odpowiedni poziom obsługi i dostęp do fachowej wiedzy.

Oprócz farmaceutów, w aptece mogą pracować również technicy farmaceutyczni, którzy wspierają farmaceutów w wykonywaniu ich obowiązków, między innymi w przygotowywaniu leków recepturowych, znakowaniu opakowań czy zarządzaniu zapasami. Ich pomoc jest nieoceniona dla sprawnego funkcjonowania apteki.

Rekrutacja odpowiedniego personelu jest procesem wymagającym. Szukamy osób nie tylko z odpowiednim wykształceniem i doświadczeniem, ale także cechujących się wysoką kulturą osobistą, empatią i zamiłowaniem do pracy z ludźmi. Dobrze zintegrowany zespół farmaceutyczny to podstawa satysfakcji pacjentów.

Koszty zatrudnienia personelu stanowią znaczącą część miesięcznych wydatków apteki. Wynagrodzenia farmaceutów i techników, wraz z kosztami składek ZUS, wymagają starannego zaplanowania budżetu. Warto jednak pamiętać, że inwestycja w wykwalifikowany personel to inwestycja w jakość usług.

Warto też zadbać o rozwój zawodowy pracowników, umożliwiając im udział w szkoleniach i konferencjach. Wiedza zdobyta podczas takich wydarzeń przekłada się bezpośrednio na jakość obsługi pacjentów i pozwala być na bieżąco z najnowszymi osiągnięciami w dziedzinie farmacji. Zapewnienie pracownikom dobrego wyposażenia, w tym odpowiedniego, neutralnie barwionego oświetlenia paneli LED, również pozytywnie wpływa na ich komfort pracy.

Procedury Kontrolne i Nadzór Prawny

Państwo sprawuje ścisły nadzór nad działalnością aptek, co przejawia się w licznych procedurach kontrolnych i wymaganiach prawnych. Głównym organem odpowiedzialnym za ten nadzór jest Główny Inspektorat Farmaceutyczny, a także Wojewódzkie Inspektoraty Farmaceutyczne. Kontrole te mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa obrotu produktami leczniczymi i ochrony zdrowia publicznego.

Kontrole mogą mieć charakter doraźny lub planowy. Mogą obejmować różne aspekty działalności apteki, takie jak sprawdzanie zgodności z wymogami Prawa Farmaceutycznego, kontrolę prawidłowości obrotu produktami leczniczymi, weryfikację warunków przechowywania leków, a także kontrolę dokumentacji aptecznej.

Częstym elementem kontroli jest sprawdzenie dokumentacji dotyczącej zatrudnionego personelu, legalności pozyskania poszczególnych produktów leczniczych, a także prawidłowości prowadzenia księgowości i raportowania. Ważne jest, aby wszystkie procedury wewnętrzne były zgodne z obowiązującymi przepisami.

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, organy nadzorcze mogą nakładać różne sankcje, od upomnień i nakazów usunięcia usterek, po kary finansowe, a w skrajnych przypadkach nawet cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki. Dlatego tak istotne jest, aby systematycznie monitorować przestrzeganie obowiązującego prawa.

Apteki są również zobowiązane do regularnego składania sprawozdań do odpowiednich organów państwowych, dotyczących na przykład obrotu niektórymi grupami leków lub danych o sprzedaży. Terminowość i rzetelność tych raportów są kluczowe dla sprawnego funkcjonowania całego systemu nadzoru farmaceutycznego.

Znajomość procedur kontrolnych i umiejętność poprawnego dokumentowania wszystkich działań to niezbędnik każdego farmaceuty i właściciela apteki. Warto inwestować w dobre systemy zarządzania apteką, które ułatwiają prowadzenie dokumentacji i minimalizują ryzyko popełnienia błędów.

Zezwolenie na Ob rót Produktami Leczniczymi

Zezwolenie na obrót produktami leczniczymi to kolejny, integralny element składowy procesu zakładania i prowadzenia apteki. Choć głównym dokumentem, o który zabiegamy, jest koncesja na prowadzenie apteki, to właśnie zezwolenie na obrót produktami leczniczymi stanowi podstawę prawną do dystrybucji farmaceutyków.

Posiadanie zezwolenia na obrót produktami leczniczymi jest warunkiem koniecznym do legalnego ich zakupu od hurtowni farmaceutycznych oraz ich dalszej sprzedaży klientom. Oznacza to, że cała dokumentacja dotycząca zamówień, odbioru i sprzedaży leków musi być prowadzona w sposób transparentny i zgodny z przepisami.

Zezwolenie to jest ściśle powiązane z posiadaną koncesją. Bez ważnej koncesji na prowadzenie apteki, nie jest możliwe uzyskanie zezwolenia na obrót lekami. Jest to logiczne – państwo chce mieć pewność, że podmiot prowadzący obrót lekami spełnia wszystkie wymogi stawiane placówkom ochrony zdrowia.

W praktyce, proces wnioskowania o koncesję obejmuje również wymagania związane z obrotem produktami leczniczymi. W dokumentacji składanej do Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego należy wykazać, że apteka posiada odpowiednie warunki do zabezpieczenia, przechowywania i wydawania leków, zgodnie z ich charakterystyką oraz obowiązującymi standardami.

Chodzi tu nie tylko o odpowiednie wyposażenie (np. chłodnie), ale także o zapewnienie odpowiedniego personelu posiadającego wiedzę i umiejętności w zakresie obrotu produktami leczniczymi. Farmaceuta kierownik apteki jest odpowiedzialny za prawidłowy obrót lekami i pilnowanie wszelkich wymogów formalnych w tym zakresie.

Systemowe podejście do obrotu produktami leczniczymi obejmuje również monitorowanie ich dostępności i jakości na rynku przez organy nadzoru farmaceutycznego. Apteki odgrywają kluczową rolę w tym procesie, zgłaszając wszelkie nieprawidłowości czy podejrzenia falsyfikatów.

Otwarcie Apteki: Pytania i Odpowiedzi

• Co jest kluczowe do otwarcia apteki?

  Udostępnianie lub dostęp są wymagane do tworzenia profili użytkowników w celu wysyłania reklam lub aplikacji do użytkownika na stronie internetowej lub na kilku stronach internetowych, które mają dostęp do materiałów marketingowych.

• Jakie oświetlenie wybierają klienci do aptek?

  Nasi klienci wybierają panele LED 60x60, które zapewniają znakomite oświetlenie, oszczędność energii i trwałość. Są to zaawansowane technologicznie produkty idealnie nadające się do przestrzeni komercyjnych, emitujące światło o odpowiedniej mocy i barwie.

• Jakie są zalety nowoczesnych technologii oświetleniowych dla aptek?

  Nowoczesne technologie LED i SMD zmieniają postrzeganie przestrzeni, oferując sekretny sposób na znakomite oświetlenie. Zachęcamy do zapomnienia o przestarzałych lampach.

• Jakie są wymagania dotyczące oświetlenia w aptece?

  Wymagane jest oświetlenie zapewniające komfortowe i mocne światło, np. z wykorzystaniem paneli LED o neutralnej barwie światła i maksymalnej mocy lumenów, poświadczone przez PZH i objęte 5-letnią gwarancją.