Warunki Lokalowe Apteki: Wymagania 2025

Redakcja 2024-08-09 22:45 / Aktualizacja: 2025-12-05 13:49:38 | Udostępnij:

Planując aptekę ogólnodostępną, najpierw zwróć uwagę na minimalną powierzchnię lokalu wynoszącą 80 m², z czego cztery piąte musi przypadać na strefy handlowe i galenowe. Lokalizacja w budynku wymaga odrębnego pomieszczenia, nie przekraczającego 1% jego powierzchni użytkowej, z obowiązkowym dostępem bez barier dla osób niepełnosprawnych. Kluczowe pomieszczenia to recepcyjno-handlowe, galenowa, magazyn leków z chłodniami oraz socjalne, wszystkie dostosowane do norm sanitarnych i bezpieczeństwa.

Warunki Lokalowe Apteki

Te wymagania wynikają z Prawa farmaceutycznego i rozporządzeń, które zapewniają higienę, efektywność pracy oraz ochronę pacjentów. Wykończenie wnętrz, oświetlenie i wentylacja muszą spełniać ścisłe standardy, by zapobiegać zanieczyszczeniom i wspierać precyzyjne manipulacje lekami. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny zatwierdza projekt przed otwarciem, kontrolując zgodność z przepisami.

Minimalna Powierzchnia Apteki

Minimalna Powierzchnia Apteki

Minimalna powierzchnia apteki ogólnodostępnej wynosi dokładnie 80 metrów kwadratowych, co obejmuje wszystkie niezbędne pomieszczenia. Z tej puli co najmniej 4/5, czyli 64 m², musi przypadać na strefy handlowe i galenowe, gdzie odbywa się sprzedaż i przygotowywanie leków. Taka wielkość zapewnia swobodę ruchu personelu i klientów, minimalizując ryzyko błędów. Projektując lokal, pamiętaj o rezerwach na regały i stanowiska pracy. Ta norma chroni przed ciasnotą, która mogłaby zagrażać bezpieczeństwu.

W wyjątkowych przypadkach, jak apteki szpitalne, powierzchnia może być mniejsza, ale dla aptek ogólnodostępnych reguła 80 m² jest bezwzględna. Oblicza się ją jako sumę powierzchni użytkowej wszystkich pomieszczeń aptecznych, bez korytarzy wspólnych budynku. Warto zaplanować dodatkowe metry na przyszłe rozszerzenia, np. strefę kosmetyczną. Inspekcja mierzy dokładnie, by uniknąć kar. Rozumiesz, jak to wpływa na codzienne funkcjonowanie – przestrzeń pozwala na efektywną organizację.

Zobacz także: Sanepid: Wymagania dla apteki – normy 2026

Przy planowaniu podziel powierzchnię proporcjonalnie: recepcja ok. 20-30 m², pracownia galenowa 10-15 m², magazyn 10 m². Pozostałe 25-30 m² to pomieszczenia socjalne i techniczne. Taka struktura ułatwia kontrolę zapasów i higienę. Unikaj łączenia stref, bo to komplikuje dezynfekcję. W praktyce przestrzenna hierarchia usprawnia pracę zespołu.

Lokalizacja Apteki w Budynku

Apteka musi zajmować odrębny lokal w budynku, nieprzekraczający 1% jego całkowitej powierzchni użytkowej, z wyjątkiem obiektów szpitalnych. Dopuszcza się parter lub pierwsze piętro w budynkach mieszkalnych, pod warunkiem windy i braku funkcji mieszkalnej powyżej apteki. Zakaz lokalizacji w piwnicach, suterenach czy bez okiennych pomieszczeniach. Okna zapewniają naturalne światło co najmniej 1/8 powierzchni podłogi podłogowej. To zabezpiecza widoczność i wentylację naturalną.

W budynkach użyteczności publicznej lokalizacja jest elastyczna, ale zawsze wymaga odrębnego wejścia. Unikaj suteren z powodu wilgoci zagrażającej lekom. Na wyższych piętrach konieczna jest winda o szerokości min. 110 cm. Projekt zatwierdza Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny po analizie budynku. Taka selekcja miejsc gwarantuje dostępność i bezpieczeństwo.

Zobacz także: Apteka a punkt apteczny – kluczowe różnice

Kryteria wyboru kondygnacji

Parter preferowany ze względu na ruch uliczny i brak schodów. Pierwsze piętro tylko z windą i rampą ewakuacyjną. Wykluczone kondygnacje podziemne z powodu braku doświetlenia dziennego. Sprawdź obciążenie konstrukcji pod regały ciężkie. Lokalizacja wpływa na frekwencję klientów.

Okna muszą być nienarażone na zanieczyszczenia przemysłowe. W budynkach wielorodzinnych – bez mieszkań nad apteką, by uniknąć awarii wodnych. Drzwi wejściowe szerokości min. 90 cm. Te detale decydują o zgodzie inspekcji.

Wymagane Pomieszczenia Apteczne

Apteka potrzebuje czterech głównych pomieszczeń: recepcyjno-handlowego o min. 20 m², pracowni galenowej min. 10 m², magazynu leków min. 10 m² oraz socjalnego dla personelu. Każde musi być oddzielne, z drzwiami pełnymi, bez połączeń z innymi strefami budynku. Recepcja obsługuje sprzedaż, galenowa – receptury magistralne. Magazyn chroni zapasy, socjalne zapewnia odpoczynek. Ta separacja zapobiega kontaminacjom.

Recepcyjno-handlowe pomieszczenie projektuj z ladą min. 3 m długości i 0,8 m szerokości. Pracownia galenowa wyposażona w zlew, suszarkę i wagę analityczną. Magazyn z regałami wentylowanymi. Socjalne z szafkami osobistymi i umywalką. Podział usprawnia rotację personelu.

Specyfika pracowni galenowej

Min. 10 m² z gładkimi blatami ze stali nierdzewnej. Wentylacja miejscowa nad stanowiskiem recepturowym. Oddzielne wejście z recepcji. Wyposażenie w autoklaw i destylator wody. Przestrzeń na suszenie preparatów.

Pomieszczenie socjalne min. 6 m² na pracownika, z WC i prysznicem w dużych aptekach. Łącznik korytarzowy tylko wewnętrzny. Inspekcja weryfikuje metraż taśmą. Struktura pomieszczeń definiuje efektywność.

Lista obowiązkowych elementów w każdym pomieszczeniu:

  • Drzwi samozamykające się o szerokości min. 80 cm.
  • Zabezpieczenia przeciwpożarowe z alarmem.
  • Oznakowanie stref dostępu.
  • Podwójne zamki w magazynie.

Magazyn Leki: Chłodnia i Chłodziarka

Magazyn leków musi mieć min. 10 m², z oddzielnymi strefami chłodni (2-8°C) i chłodziarki (do -25°C) o pojemnościach dostosowanych do obrotów apteki. Chłodnia na 200-500 litrów dla większości, chłodziarka na mrożone szczepionki. Temperatura rejestrowana automatycznie z alarmem. Regały dystansowane od ścian o 10 cm. To chroni termolabilne preparaty przed degradacją.

Chłodnia z termometrem cyfrowym i wykresem temperatury. Drzwi izolowane, z uszczelkami. Chłodziarka w oddzielnej szafie z blokadą. Kontrola co 4 godziny przez personel. Zapasy rozmieszczone FIFO – first in, first out.

Wymagania techniczne chłodni

Pojemność chłodni oblicza się wg zapotrzebowania: min. 1 m³ na 1000 opakowań. Wentylacja grawitacyjna. Podłoga podwyższona o 10 cm. Energooszczędne modele z backupem prądu. Monitoring 24/7.

Chłodziarka na -18 do -25°C dla krwi i biologików. Oddzielny obwód elektryczny. Etykiety z datami na drzwiach. Awaria sygnalizowana SMS-em. Przestrzeń magazynowa ewakuuje w 5 minut.

Umieszczenie na końcu korytarza aptecznego. Bezpośrednie połączenie z galenową. Zakaz przechowywania żywności. Inspekcja sprawdza protokoły temperatur.

Wykończenie Ścian i Podłóg Apteki

Ściany, podłogi i sufity muszą być gładkie, wodoodporne, łatwe w myciu i dezynfekcji, z antypoślizgowymi powierzchniami w strefach pracy. Podłogi z wykładziny PCV lub kafelem o współczynniku R10-R11. Ściany do 2 m wysokości płytki ceramiczne, wyżej farba epoksydowa. Sufity podwieszane z paneli higienicznych. To ułatwia sprzątanie i zapobiega gromadzaniu się drobnoustrojów.

W pracowni galenowej ściany pełne kafelki do sufitu. Podłogi spoinowane silikonem. Antypoślizg w magazynie na wilgoć. Sufity bezszwowe, zmywalne. Kolory jasne dla widoczności.

Materiały zalecane

Podłogi: PCV homogeniczne gr. 2 mm. Ściany: panele HPL laminowane. Sufity: moduły mineralne. Spoiny fugowane epoksydem. Odporność na kwasy i zasady.

Czyszczenie codzienne detergentami neutralnymi. Renowacja co 5 lat. Testy ślizgania po montażu. Wykończenie wpływa na higienę codzienną.

Unikaj dywanów i drewna chłonnego. Listwy przypodłogowe z PCV. Szczelność narożników. Standardy zgodne z GMP.

Oświetlenie i Wentylacja w Aptece

Oświetlenie ogólne min. 500 luksów w strefie recepturowej, 300 luksów w magazynie, z lampami LED bez migotania. Wentylacja mechaniczna z wymianą powietrza 30 m³/h na osobę, filtry HEPA w galenowej. Nawiew i wywiew oddzielne. Rekuperacja w dużych lokalach. To zapewnia klarowność widzenia i świeże powietrze.

Lokalne oświetlenie nad blatem 1000 luksów. Czujniki ruchu oszczędzają energię. Wentylacja z nawilżaniem zimą. Pomiar luxomierzem przy inspekcji.

Parametry wentylacji

Wymiana 6-10 razy/godz. w galenowej. Filtry F7 na nawiewie. Hałas poniżej 35 dB. Regulacja CO2. Czyszczenie filtrów kwartalnie.

Oświetlenie awaryjne na akumulatorach 1 godz. Sterowanie zmierzchowe. Integracja z BMS. Komfort wizualny redukuje błędy.

W magynie 200 luksów na regałach. Wentylacja grawitacyjna wspomagana. Testy szczelności po budowie. Systemy certyfikowane.

Lista kroków instalacji wentylacji:

  • Projekt z obliczeniami przepływu.
  • Montaż kanałów izolowanych.
  • Testy równowagi ciśnienia.
  • Kalibracja sensorów.
  • Dokumentacja dla inspekcji.

Dostępność dla Niepełnosprawnych

Wejście bez barier z rampą o nachyleniu max. 6%, szerokości 120 cm, poręczami obustronnymi. Drzwi automatyczne lub z przyciskiem 90-110 cm wys. Przestrzeń manewrowa 1,5x1,5 m przed ladą. To umożliwia samodzielny zakup leków każdemu.

Toaleta socjalna dostosowana: drzwi 90 cm, uchwyty, umywalka 80 cm wys. Podjazd z płytką antypoślizgową. Oznakowanie Braillem. Przestrzenie przejściowe min. 140 cm.

Elementy wejścia

Rampa max. 1:12 nachylenia, długość wg różnicy poziomów. Próg max. 2 cm. Domofon na 110 cm. Podświetlenie przycisków. Bezpieczeństwo w deszczu.

Lada z obniżeniem do 80 cm. Mapy dotykowe przy wejściu. Windy z głosowym zapowiedzią. Certyfikat dostępności.

Wewnątrz ścieżki bez przeszkód. Lustra w windzie. Kontrola kontrastu kolorów. Norma PN-EN 17210. Empatia w projektowaniu ułatwia życie.

Pytania i odpowiedzi dotyczące warunków lokalowych apteki

  • Jaka jest minimalna powierzchnia użytkowa apteki ogólnodostępnej?

    Minimalna powierzchnia apteki wynosi 80 m², z czego co najmniej 4/5 musi przypadać na pomieszczenia handlowe i galenowe.

  • Jakie oddzielne pomieszczenia są wymagane w aptece?

    Wymagane oddzielne pomieszczenia to: recepcyjno-handlowe (min. 20 m²), pracownia galenowa (min. 10 m²), magazyn leków (min. 10 m²) oraz pomieszczenie socjalne dla personelu. Powierzchnia magazynowa musi umożliwiać przechowywanie leków w warunkach chłodni (2-8°C) i chłodziarki (do -20°C) z oddzielnymi strefami.

  • Jakie wymagania sanitarno-higieniczne dotyczą podłóg, ścian i sufitów w aptece?

    Podłogi, ściany i sufity muszą być gładkie, łatwe do mycia i dezynfekcji, z antypoślizgowymi powierzchniami w strefach pracy. Oświetlenie ogólne nie mniej niż 500 luksów w strefie recepturowej, wentylacja mechaniczna z wymianą powietrza min. 30 m³/h na osobę.

  • Gdzie nie można lokalizować apteki i jakie są wymogi dostępności?

    Apteka musi być zlokalizowana w odrębnym lokalu, nieprzekraczającym 1% powierzchni użytkowej budynku (z wyjątkiem aptek szpitalnych). Zakaz lokalizacji w piwnicach, suterenach lub pomieszczeniach bez okien; okna muszą zapewniać naturalne światło min. 1/8 powierzchni podłogi. W budynkach mieszkalnych tylko na parterze lub 1. piętrze z windą, bez funkcji mieszkalnej powyżej. Obowiązkowy dostęp dla osób niepełnosprawnych: wejście bez barier, rampa o nachyleniu max. 6%, toaleta dostosowana.