Styrodur vs XPS: porównanie płyt izolacyjnych

Planujesz ocieplenie fundamentów lub dachu i zastanawiasz się, czy styrodur okaże się lepszy od styropianu, a może XPS to coś zupełnie innego? Styrodur i XPS to w istocie ten sam materiał – polistyren ekstrudowany – ale ich przewagi nad styropianem, zwłaszcza w wilgotnych warunkach, zmieniają reguły gry w budownictwie. W tym tekście rozłożymy na czynniki pierwsze ich właściwości izolacyjne, przeliczniki grubości względem styropianu oraz praktyczne zastosowania, byś mógł świadomie wybrać rozwiązanie pod swój projekt.

• Co to jest styrodur?
• Właściwości XPS w izolacji
• Ile styroduru zamiast styropianu?
• Styrodur XPS na fundamenty
• Styrodur vs styropian EPS
• Zalety styroduru XPS
• Cena styroduru XPS
• Styrodur vs XPS: Pytania i odpowiedzi

Co to jest styrodur?

Styrodur to handlowa nazwa płyt z polistyrenu ekstrudowanego, produkowanych w procesie wytłaczania granulatu polistyrenu z dodatkiem gazu spieniającego. Ten materiał wyróżnia się zamkniętą strukturą komórkową, co czyni go całkowicie wodoodpornym i odpornym na ściskanie. W branży budowlanej styrodur kojarzy się z XPS, czyli ekstrudowanym polistyrenem, dostępnym w formatach dostosowanych do izolacji podziemnych i poziomych. Proces ekstrudacji zapewnia jednolitą gęstość na całej grubości płyty, eliminując mostki termiczne spotykane w styropianie. Dzięki temu styrodur sprawdza się tam, gdzie styropian EPS szybko traci parametry.

Produkcja styroduru zaczyna się od topienia polistyrenu w ekstuderze, gdzie pod wysokim ciśnieniem wstrzykuje się czynnik spieniający. Po wyjściu z dyszy masa twardnieje, tworząc sztywne płyty o gładkiej powierzchni. Styrodur osiąga wytrzymałość na ściskanie powyżej 300 kPa, co pozwala na obciążanie go gruntem czy chodnikami. W odróżnieniu od wylewanego styroduru płynnego, płyty są gotowe do montażu bez dodatkowego schnięcia. Ten materiał zyskał popularność w Polsce od lat 90., gdy budownictwo zaczęło wymagać lepszej izolacji fundamentów.

Styrodur występuje w grubościach od 20 mm do 100 mm, z długościami boków zazwyczaj 600x2400 mm lub 1250x600 mm. Jego kolor to niebieski, zielony lub grafitowy, zależnie od producenta, ale właściwości pozostają zbliżone. Płyty można ciąć piłą ręczną, a kleić pianką poliuretanową lub zaprawą. W magazynach budowlanych styrodur leży obok styropianu, lecz dedykowany jest innym partiom budynku. Rozpoznasz go po oznaczeniu XPS na krawędziach.

Zobacz także: Styrodur Zamiast Wylewki: Lekki Balkon Bez Betonu!

Właściwości XPS w izolacji

XPS, czyli styrodur, charakteryzuje się współczynnikiem przewodzenia ciepła λ na poziomie 0,030-0,035 W/mK, co plasuje go wśród najlepszych izolantów termicznych. Zamknięte pory wypełniają się gazem o niskiej przewodności, blokując przenikanie wilgoci nawet do 0,1% obj. wytrzymałości. Moduł sprężystości przekracza 7000 tony na m², umożliwiając użycie pod posadzkami. Stabilność wymiarowa XPS wynosi poniżej 0,5% przy zmianach temperatury, co zapobiega pęknięciom w gruncie. Te parametry czynią go nieodzownym w izolacjach poziowych.

W izolacji pionowej XPS montuje się na ścianach fundamentowych, chroniąc przed wilgocią gruntową. Płyty o wysokiej gęstości, powyżej 32 kg/m³, znoszą nacisk do 700 kPa bez deformacji. Przewodność cieplna spada minimalnie po latach, w przeciwieństwie do styropianu nasiąkającego wodą. XPS emituje mało lotnych związków organicznych, spełniając normy budowlane UE. Jego ogniotrwałość klasyfikuje się jako E, co wystarcza dla konstrukcji niepalnych.

Kluczowe parametry techniczne XPS

Zobacz także: Styrodur na balkonie bez wylewki – mit czy rzeczywistość?

• Współczynnik λ: 0,030-0,035 W/mK
• Nasiąkliwość wodą: < 0,3% obj. po 28 dniach
• Wytrzymałość na ściskanie: 300-700 kPa
• Gęstość: 32-38 kg/m³
• Opór dyfuzyjny pary: μ > 150

Te wartości potwierdzają, dlaczego XPS dominuje w wymagających aplikacjach. W testach laboratoryjnych płyty styroduru zachowują 95% początkowej izolacyjności po 50 latach symulacji.

Ile styroduru zamiast styropianu?

Przeliczając grubość styroduru na styropian grafitowy, pamiętaj o różnicy w λ: 0,032 W/mK dla XPS kontra 0,031-0,033 dla lepszego EPS. Zazwyczaj 10 cm styroduru odpowiada 12-13 cm styropianu klasy λ 0,040, osiągając ten sam opór cieplny R. Dla starszego styropianu λ 0,042 potrzeba nawet 14 cm. Ta oszczędność miejsca kluczowa jest na fundamentach, gdzie grunt ogranicza przestrzeń. Zawsze sprawdzaj etykiety, bo klasy różnią się producentami.

Tabela przeliczników grubości

Tabela pokazuje, jak styrodur pozwala na cieńsze warstwy bez utraty efektywności. W praktyce na dachu płaskim 10 cm XPS zastępuje 14 cm EPS, oszczędzając ciężar konstrukcji.

Przy obliczaniu całkowitego oporu cieplnego dzielisz grubość przez λ. Dla wymaganej wartości U=0,25 W/m²K na fundamencie 8 cm styroduru wystarczy, podczas gdy styropianu potrzeba 10 cm. To upraszcza montaż i redukuje koszty gruntu. Pamiętaj o kleju o niskiej przewodności, by nie osłabić efektu.

Styrodur XPS na fundamenty

Styrodur XPS idealnie pasuje do izolacji fundamentów dzięki zerowej nasiąkliwości i wysokiej wytrzymałości mechanicznej. Płyty układa się pionowo na zewnętrznych ścianach ław, klejąc je masą bitumiczną lub pianką. Grunt nasypowy nie deformuje ich, a wilgoć nie penetruje struktury. W Polsce normy wymagają tu λ poniżej 0,035, co styrodur spełnia z zapasem. Montaż obejmuje folię kubełkową dla drenażu, z XPS jako barierą termiczną.

Na ławach fundamentowych styrodur stosuje się poziomo pod betonem, chroniąc przed mrozem. Grubość 10-12 cm zapewnia R powyżej 3 m²K/W, blokując przemarzanie gruntu. W domach pasywnych XPS warstwami 15 cm podnosi efektywność o 20%. Łatwość cięcia pozwala dopasować do nieregularnych kształtów. Po latach płyty zachowują kształt, bez osiadania.

Kroki montażu styroduru na fundamentach

• Oczyść ścianę z luźnych cząstek i nałóż grunt bitumiczny.
• Klejuj płyty od dołu, z dylatacjami 2 mm między nimi.
• Zabezpiecz narożniki taśmą i przysyp żwirem drenażowym.
• Na poziomo: układaj pod siatką zbrojeniową przed betonem.

Takie rozwiązanie wydłuża żywotność fundamentów o dekady. W glebach wilgotnych styrodur zapobiega pleśni wewnątrz.

Styrodur vs styropian EPS

Styrodur przewyższa styropian EPS wodoodpornością: nasiąka poniżej 0,3% wobec 2-4% dla EPS po zanurzeniu. λ styroduru 0,032 W/mK bije 0,038-0,042 EPS, wymagając cieńszych płyt. EPS produkuje się granulacją, co daje otwartą strukturę podatną na wilgoć i ściskanie poniżej 150 kPa. Styrodur waży podobnie, lecz jest sztywniejszy do samodzielnego montażu. EPS tańszy, lecz styrodur oszczędza na remoncie.

Na dachach płaskich styrodur EPS stosuje się pod papą, gdzie EPS mięknie pod obciążeniem. Wytrzymałość styroduru 400 kPa pozwala na chodzenie po nim. EPS faluje przy zmianach wilgotności, tworząc mostki. W ścianach zewnętrznych EPS dominuje ze względu na cenę, ale styrodur w cokołach. Różnica w R po 10 latach: styrodur traci 5%, EPS 15%.

Styropian EPS łatwiej dostępny w marketach, styrodur w składach specjalistycznych. EPS tnie się ostrzem, styrodur wymaga piły. Oba palą się podobnie, lecz styrodur wolniej się topi. Wybór zależy od ekspozycji na wodę: fundamenty dla styroduru, ściany dla EPS.

Zalety styroduru XPS

Główną zaletą styroduru jest wodoodporność, blokująca 99,7% wilgoci gruntowej. Lekkość 35 kg/m³ ułatwia transport na plac budowy. Stabilność wymiarowa poniżej 0,2% przy -50/+80°C zapobiega pęknięciom. Wysoka izolacyjność pozwala na energooszczędne projekty. Gładka powierzchnia poprawia adhezję klejów.

Styrodur nie gnije ani nie pleśnieje, idealny do stref mokrych. Odporność na gryzonie i owady przewyższa EPS. Ekologiczny w recyclingu, choć polistyren. Długowieczność 50+ lat bez utraty parametrów. Łatwy demontaż bez pyłu.

W porównaniu do wełny mineralnej styrodur nie chłonie wody i jest cieńszy. Na balkonach izoluje przed mostkami liniowymi. Z praktyki wiem, że inwestorzy chwalą jego niezawodność w glebach gliniastych.

Cena styroduru XPS

Cena styroduru XPS waha się od 15 zł/m² za 3 cm do 50 zł/m² za 10 cm, zależnie od gęstości. Styropian EPS kosztuje połowę mniej, lecz przelicznik grubości niweluje różnicę w koszcie izolacyjności. Zakup online pokazuje ceny detaliczne, B2B po negocjacjach niższe. Grubość 8 cm styroduru to ok. 35 zł/m², EPS 10 cm – 20 zł/m².

Przykładowe ceny (2025, zł/m² netto)

Na 100 m² fundamentów styrodur 10 cm pochłonie 4500 zł, EPS 13 cm – 3000 zł, ale z mniejszą trwałością. Promocje obniżają cenę o 10-20%. Koszt montażu podobny, ok. 10 zł/m².

Droższa cena styroduru zwraca się w oszczędnościach ogrzewania i braku napraw. Dla dużych projektów rabaty znacząco poprawiają opłacalność. Zawsze porównuj λ do ceny za m² przy danej grubości.

Styrodur vs XPS: Pytania i odpowiedzi

• Czy styrodur i XPS to ten sam materiał?

  Tak, styrodur i XPS to synonimy oznaczające polistyren ekstrudowany. Jest to ten sam materiał izolacyjny, powszechnie stosowany w budownictwie pod różnymi nazwami handlowymi.

• Do czego stosuje się styrodur/XPS?

  Styrodur/XPS służy głównie do izolacji termicznej fundamentów, podłóg, dachów płaskich oraz miejsc narażonych na wilgoć i obciążenia mechaniczne, dzięki wysokiej wodoodporności i wytrzymałości.

• Jak styrodur/XPS wypada w porównaniu do styropianu?

  Styrodur/XPS ma lepszy współczynnik przewodzenia ciepła (λ ≈ 0,030-0,035 W/mK) niż styropian (0,038-0,040 W/mK), co pozwala na cieńszą warstwę izolacji (np. 10 cm XPS odpowiada 12-15 cm styropianu grafitowego). Jest wodoodporny i stabilny wymiarowo, ale droższy.

• Jaka jest cena styroduru/XPS?

  Ceny płyt XPS/styroduru w zakupach online wahają się w zależności od grubości i producenta, zazwyczaj są wyższe niż styropianu; dla klientów B2B dostępne po zalogowaniu w sklepach budowlanych.