Styropian czy styrodur – co lepsze? Porównanie

Styropian i styrodur, oba oparte na polistyrenie, różnią się technologią produkcji, co wpływa na ich strukturę i wytrzymałość pod obciążeniem. Te różnice decydują o odporności na wilgoć oraz izolacyjności termicznej, kluczowych w wilgotnych warunkach jak fundamenty. Cena to kolejny wątek, gdzie styropian kusi oszczędnością, a styrodur inwestycją w trwałość. Przejdźmy przez te aspekty, byś zrozumiał, jak wybrać materiał pasujący do Twoich potrzeb.

• Styrodur a styropian – technologia produkcji
• Struktura styroduru vs styropianu
• Wytrzymałość styroduru pod obciążeniem
• Odporność styroduru na wilgoć
• Izolacyjność termiczna styroduru
• Cena styroduru a styropianu
• Zastosowania styroduru w fundamentach
• Pytania i odpowiedzi: Co lepsze – styropian czy styrodur?

Styrodur a styropian – technologia produkcji

Technologia produkcji decyduje o wszystkich właściwościach tych materiałów. Styropian, czyli polistyren ekspandowany (EPS), powstaje ze spieniania granulatu polistyrenowego parą wodną pod ciśnieniem. Granulki zwiększają objętość nawet 50 razy, tworząc luźną strukturę. Proces ten jest prosty i energooszczędny, co obniża koszty. Styrodur, polistyren ekstrudowany (XPS), wytwarza się przez topienie polistyrenu z dodatkiem gazu pianującego i wyciskanie przez dyszę.

Wyobraź sobie linię produkcyjną: w przypadku styropianu granulat wsypuje się do reaktora, gdzie para go spienia. Po schłodzeniu i suszeniu formuje się bloki cięte na płyty. Ten etap trwa kilka godzin. Styrodur wymaga wyższych temperatur, około 200°C, i ciśnienia do 30 atm. Mieszanka przechodzi przez ekstruder, chłodzony wałkowany i cięty na płyty o gładkiej powierzchni.

Oto kluczowe kroki produkcji w formie listy:

Zobacz także: Styrodur Zamiast Wylewki: Lekki Balkon Bez Betonu!

• Dla styropianu: wstępne spienianie granulatu, drugi etap spieniania w formach, cięcie bloków.
• Dla styroduru: mieszanie polistyrenu z gazem, topienie i ekstrudowanie, kalandrowanie płyt.
• Różnica: EPS używa pary wodnej, XPS freonu lub CO2 pod wysokim ciśnieniem.
• Czas: EPS szybszy o 30-50%, co wpływa na cenę.

Technologia ekstrudowania w styrodurze zapewnia jednorodność, eliminując pustki między granulami. W styropianie te przerwy mogą osłabiać całość. Producenci EPS optymalizują spienianie dla gęstości od 10 do 30 kg/m³. XPS osiąga 30-45 kg/m³ bez strat wytrzymałości. Ta różnica staje się widoczna w testach laboratoryjnych.

Proces dla styroduru opatentowano w latach 40. XX wieku, by stworzyć materiał lotniczy. Dziś ewoluował do budownictwa. Styropian zyskał popularność w latach 50. dzięki prostocie. Oba metody spełniają normy PN-EN 13163 dla EPS i PN-EN 13164 dla XPS. Wybór technologii zależy od docelowego użycia.

Struktura styroduru vs styropianu

Struktura to serce różnic między tymi materiałami. Styropian EPS składa się z otwartych komórek w formie granulek, które przylegają luźno. Średnica komórek wynosi 0,2-0,5 mm, z czego 5-10% to otwarte pory. To daje lekkość, ale podatność na ściskanie. Styrodur XPS ma zamknięte komórki o średnicy poniżej 0,1 mm, ściany przylegające szczelnie.

Zobacz także: Styrodur na balkonie bez wylewki – mit czy rzeczywistość?

Pod mikroskopem styropian przypomina skupisko kulek z mikropęknięciami. Te szczeliny wypełniają się wodą lub kurzem. Styrodur wygląda jak gąbka o jednorodnej matrycy, bez widocznych granic granulek. Gęstość XPS zapewnia spójność. Powierzchnia płyt XPS jest gładka, idealna do klejenia bez pianki.

Porównajmy struktury krok po kroku:

• Komórki: EPS otwarte (do 40%), XPS zamknięte (ponad 99%).
• Ścianki: EPS cienkie i kruche, XPS grubsze i elastyczne.
• Gęstość: EPS 15 kg/m³ typowo, XPS 32-35 kg/m³.
• Wpływ: zamknięta struktura XPS blokuje dyfuzję pary wodnej.
• Testy: EPS traci 20% objętości pod wilgocią, XPS poniżej 1%.

Ta budowa wpływa na obróbkę: styropian łatwo ciąć nożem, ale kruszy się. Styrodur wymaga piły, lecz zachowuje kształt. W ścianach EPS wystarcza, bo nie obciążony. Pod posadzką XPS nie ugina się. Badania pokazują, że struktura XPS wytrzymuje cykle zamrażania-rozmrażania 1000 razy bez zmian.

Różnica w strukturze wynika z produkcji: spienianie daje EPS rozproszony, ekstrudowanie XPS monolityczny. To nie przypadek – projektanci EPS celują w izolację lekką, XPS w nośną. Norma europejska mierzy zamkniętość komórek gazometrią. EPS ma współczynnik 0,95, XPS 0,99. Widzisz, jak detale budują przewagę?

Wytrzymałość styroduru pod obciążeniem

Wytrzymałość na ściskanie to parametr, gdzie styrodur góruje. Typowa płyta EPS 15 kg/m³ znosi 100-150 kPa, deformując się o 10%. XPS o gęstości 30 kg/m³ wytrzymuje 300-500 kPa bez trwałych zmian. Testy wg PN-EN 826 symulują obciążenie posadzki. Styrodur nie pęka pod ciężarem auta.

Pod obciążeniem dynamicznym, jak kroki czy maszyny, EPS ugina się po roku. XPS zachowuje kształt dzięki zamkniętym komórkom. Moduł sprężystości EPS to 2000 kPa, XPS 7000 kPa. To oznacza mniejsze osiadanie fundamentów. W praktyce budowlanej płyty pod ławami fundamentowymi EPS wymagają grubszej warstwy.

Krok po kroku sprawdzamy wytrzymałość:

• Norma: 10% deformacja pod ściskaniem.
• EPS λ100: 100 kPa dla EPS 100, 250 kPa dla XPS 300.
• Obciążenie: EPS do 2 t/m², XPS do 5 t/m².
• Cykle: EPS 500 obciążeń, XPS 2000.
• Aplikacja: XPS pod garażem, EPS na ściany.

Porównanie w tabeli wytrzymałości

Styrodur sprawdza się w posadzkach przemysłowych, gdzie wibracje niszczą EPS. Dane z instytutów budowlanych potwierdzają 2-3 razy wyższą trwałość XPS. Lekkość obu nie zmienia faktu: pod naciskiem EPS kruszeje od środka. Wybierz świadomie, by uniknąć napraw.

Odporność styroduru na wilgoć

Wilgoć to wróg izolacji – tu styrodur wygrywa zdecydowanie. Nasiąkliwość EPS po 28 dniach w wodzie sięga 3-5% objętości. XPS pochłania mniej niż 0,7%, dzięki zamkniętym komórkom. Norma PN-EN 12087 mierzy to zanurzeniem. Styropian traci izolacyjność o 20% po zmoczeniu.

W warunkach gruntowych wilgoć dyfunduje przez pory EPS, osłabiając strukturę. Styrodur blokuje ją jak membrana. Po wysuszeniu EPS wraca do formy częściowo, ale z mikropęknięciami. XPS pozostaje niezmieniony nawet po latach. Testy mrozowe pokazują degradację EPS o 15% po 50 cyklach.

Analiza odporności krokami:

• Nasiąkliwość: EPS 4%, XPS 0,5%.
• Dyfuzja pary: μ EPS 20-70, XPS 150-250.
• Grunt wilgotny: EPS traci λ o 25%, XPS o 5%.
• Odbicie: EPS 70% wilgoci, XPS 95%.
• Długoterminowo: XPS bez zmian po 20 latach.

Pod folią lub w piasku EPS gnije szybciej. Styrodur stosuje się w basenach czy tunelach. Współczynnik oporu dyfuzyjnego XPS jest wyższy, co zapobiega kondensacji. Dane laboratoryjne z 2024 r. potwierdzają stabilność. Zrozumiesz, dlaczego w piwnicach unika się EPS?

Wilgoć przyspiesza osiadanie EPS pod obciążeniem. XPS utrzymuje parametry. Producenci zalecają EPS tylko w suchych murach. Różnica w strukturze wyjaśnia wszystko – zamknięte pory to bariera.

Izolacyjność termiczna styroduru

Izolacyjność termiczna mierzy się współczynnikiem λ. Dla EPS wynosi 0,036-0,042 W/mK przy 15 kg/m³. XPS osiąga 0,030-0,035 W/mK przy 32 kg/m³. Mniejsza λ oznacza lepszą izolację przy tej samej grubości. Norma PN-EN 13163 klasyfikuje λD(50).

Pod wpływem temperatury EPS pogarsza λ o 10% powyżej 40°C. XPS stabilny do 75°C. W zimnym gruncie obie działają, ale XPS oszczędza 15% energii grzewczej. Grubość 10 cm XPS równa 12 cm EPS. Testy U-wartości pokazują przewagę.

Kroki oceny izolacyjności:

• λ bazowa: EPS 0,038, XPS 0,032.
• Starzenie: EPS +15% po roku, XPS +5%.
• Grubość: 100 mm XPS = R=3,1 m²K/W.
• Energia: oszczędność 10-20% z XPS.
• Norma: obie klasy Euroklasa E.

Styrodur lepiej izoluje mostki termiczne dzięki gładkości. EPS wymaga więcej kleju, co osłabia. W dachach skośnych XPS zapobiega kondensacji. Dane z symulacji CFD potwierdzają równomierność. Widzisz subtelną, ale kluczową różnicę?

Długoterminowo XPS zachowuje λ lepiej w wilgoci. EPS suchy działa dobrze, ale grunt to wyzwanie. Wyższa gęstość XPS nie szkodzi przewodzeniu ciepła dzięki gazom w komórkach.

Cena styroduru a styropianu

Cena to praktyczny dylemat: płyta EPS 100 mm 15 kg/m³ kosztuje 15-20 zł/m². XPS tej samej grubości 30 kg/m³ to 40-60 zł/m². Różnica wynika z produkcji i gęstości. Dla 100 m² ścian EPS wyjdzie 2000 zł, XPS 5000 zł. Ale trwałość XPS oszczędza remonty.

Na rynku ceny wahają się z zależnie od klasy. EPS λ040 tańszy o 30%. XPS 300 droższy, bo wytrzymały. Transport podobny, bo lekki. Rabaty przy dużych zamówieniach obniżają 10-15%.

Porównanie cen w wykresie:

Koszt na m² izolacyjności: EPS 500 zł za R=2,5, XPS 1600 zł za R=3,1. Inwestycja w XPS zwraca się w 5-7 latach przez mniejsze rachunki. EPS dla budżetów krótkoterminowych. Ceny z 2025 r. rosną o 5% rocznie.

Oblicz całkowity koszt: EPS + robocizna 30 zł/m², XPS 40 zł/m² przez trudniejszą obróbkę. Długofalowo XPS tańszy w utrzymaniu. Rynek oferuje hybrydy, ale czysty wybór prostszy.

Zastosowania styroduru w fundamentach

W fundamentach styrodur dominuje ze względu na wilgoć i obciążenie. Płyty XPS układa się pod ławami, oszczędzając 20% betonu. Grubość 80-120 mm izoluje grunt. EPS odpada, bo nasiąka i osiada. Norma zaleca XPS w klasie gruntów III-IV.

Montaż: frezowane krawędzie XPS blokują mostki. Klej poliuretanowy trzyma mocno. Pod posadzką XPS przenosi obciążenie 300 kPa. EPS tylko w suchych piwnicach z drenażem. Warstwy: XPS + folia + beton.

Kroki aplikacji w fundamentach:

• Przygotowanie: wyrównanie gruntu, geowłóknina.
• Układanie: płyty XPS na klej, dylatacje 1 cm.
• Obciążenie: wylewka 10 cm na XPS.
• Izolacja: boczna XPS do 50 cm nad grunt.
• Kontrola: λ stabilna, brak pleśni.
• Trwałość: 50 lat bez utraty właściwości.

W garażach podziemnych XPS wytrzymuje ciśnienie wody. EPS deformuje pod autem. Projekty z XPS obniżają zużycie energii o 12%. Łatwość cięcia XPS przyspiesza prace o 20%. Idealny do nowoczesnych domów pasywnych.

Styrodur w fundamentach zapobiega zawilgoceni ścian. Kombinacja z EPS wyżej oszczędza. Dane z budów pokazują zero awarii XPS po dekadach. Zrozumiesz, dlaczego architekci go polecają?

Pytania i odpowiedzi: Co lepsze – styropian czy styrodur?

• Jaka jest główna różnica między styropianem a styrodurem?

  Główną różnicą jest technologia produkcji: styropian (EPS) powstaje ze spieniania granulatu polistyrenu, tworząc luźną strukturę otwartych komórek, natomiast styrodur (XPS) to polistyren ekstrudowany o zamkniętych, przylegających komórkach, co daje gładką powierzchnię i jednolitą strukturę.

• Który materiał lepiej izoluje termicznie i jest odporny na wilgoć?

  Styrodur (XPS) oferuje wyższą izolacyjność termiczną i znacznie lepszą odporność na wilgoć dzięki zamkniętokomórkowej strukturze, podczas gdy styropian (EPS) wchłania więcej wody i ma nieco gorsze parametry izolacyjne.

• Do jakich zastosowań polecany jest styrodur?

  Styrodur sprawdza się w miejscach pod obciążeniem i wilgotnych, takich jak fundamenty, posadzki czy podłogi, dzięki wysokiej wytrzymałości mechanicznej i odporności na ściskanie.

• Kiedy wybrać styropian zamiast styroduru?

  Styropian jest idealny do standardowej izolacji ścian zewnętrznych – jest tańszy, łatwiejszy w obróbce i wystarczający w suchych warunkach bez dużego obciążenia.