Styropian czy styrodur: co lepiej izoluje?

Styropian i styrodur to dwa popularne materiały do izolacji termicznej w budownictwie, ale ich skuteczność zależy od warunków aplikacji. Porównując je, kluczowe okazują się współczynnik przewodzenia ciepła λ, gdzie styrodur wykazuje minimalną przewagę, odporność na wilgoć, czyniąca go idealnym do fundamentów, oraz wytrzymałość mechaniczna, ważna pod obciążeniem gruntu. Koszty też grają rolę – styropian jest tańszy, lecz styrodur zwraca się w wilgotnych środowiskach dzięki dłuższej trwałości. W tym artykule prześledzisz różnice krok po kroku, by wybrać optimum dla swojego projektu.

• Styrodur i styropian – charakterystyka izolacyjna
• Odporność styroduru na wilgoć w izolacji
• Wytrzymałość styroduru na ściskanie EPS
• Grubości płyt styroduru do izolacji XPS
• Zastosowanie styroduru w wilgotnych izolacjach
• Styrodur vs styropian – koszty izolacji
• Pytania i odpowiedzi

Styrodur i styropian – charakterystyka izolacyjna

Styropian EPS powstaje ze spienionego polistyrenu, gdzie granulki łączą się pod wpływem pary, tworząc lekką, porowatą strukturę. Styrodur XPS to efekt ekstruzji polistyrenu z dodatkiem gazu, co daje jednolitą, zamkniętokomórkową płytę o gładkiej powierzchni. Oba materiały blokują ucieczkę ciepła, lecz różnią się gęstością i przepuszczalnością. Styropian waży około 15-30 kg/m³, podczas gdy styrodur osiąga 30-45 kg/m³. Ta różnica wpływa na transport i montaż płyt izolacyjnych.

Struktura styropianu przypomina biały plaster miodu z otwartymi komórkami, co ułatwia dyfuzję pary wodnej. W styrodurze komórki pozostają zamknięte, uniemożliwiając przenikanie wody. Producenty oferują płyty EPS w formatach 1000x500 mm lub 1200x600 mm, a XPS często w 600x2400 mm dla łatwiejszego układania. Kolor styroduru bywa niebieski lub zielony, ułatwiając identyfikację klas wytrzymałościowych. Wybór zależy od lokalizacji w budynku.

Krok po kroku zrozum różnice w charakterystyce:

Zobacz także: Styrodur Zamiast Wylewki: Lekki Balkon Bez Betonu!

• Sprawdź produkcję: EPS spienia parą, XPS ekstruzuje pod ciśnieniem.
• Oceń strukturę: otwarta w EPS, zamknięta w XPS.
• Porównaj gęstość: lżejszy EPS do suchych miejsc, cięższy XPS pod obciążenia.
• Dopasuj format płyt do powierzchni izolacji.
• Zweryfikuj normy: PN-EN 13163 dla EPS, PN-EN 13164 dla XPS.

Te cechy determinują, gdzie każdy materiał sprawdzi się najlepiej. Styropian dominuje w ociepleniach fasad, styrodur w podziemnych częściach. Analizując je, zauważysz, jak proces wytwarzania kształtuje izolacyjność.

λ styroduru vs styropianu – izolacyjność termiczna

Współczynnik λ mierzy przewodzenie ciepła – im niższy, tym lepsza izolacja. Styrodur XPS ma λ na poziomie 0,030-0,035 W/mK, styropian EPS 0,030-0,040 W/mK. Różnica 0,005 W/mK oznacza, że XPS zatrzymuje więcej ciepła przy tej samej grubości płyty. W suchych warunkach oba osiągają podobne efekty, ale wilgoć pogarsza parametry EPS. Testy laboratoryjne potwierdzają stabilność XPS nawet po latach.

Porównanie λ w praktyce budowlanej

Zobacz także: Styrodur na balkonie bez wylewki – mit czy rzeczywistość?

Przy λ=0,032 W/mK dla XPS 10 cm grubości daje opór cieplny R=3,13 m²K/W. EPS o λ=0,038 wymaga 12 cm dla zbliżonego R. To oszczędza miejsce w konstrukcji. Grafitowy styropian poprawia λ do 0,031 W/mK, zbliżając się do XPS. Wybór zależy od wymaganej U ściany poniżej 0,20 W/m²K.

Krok po kroku oblicz izolacyjność:

• Znajdź λ z deklaracji producenta.
• Oblicz R = grubość / λ.
• Porównaj z normą energetyczną budynku.
• Dostosuj grubość dla EPS lub XPS.
• Weź pod uwagę mostki termiczne.

Ta minimalna przewaga XPS kumuluje się w dużych powierzchniach izolacji.

W tabeli poniżej zestawienie λ dla popularnych klas:

Odporność styroduru na wilgoć w izolacji

Styrodur XPS pochłania mniej niż 0,3% wilgoci objętościowo, dzięki zamkniętym komórkom. Styropian EPS wchłania do 3-5% po kontakcie z wodą, tracąc nawet 50% izolacyjności. W gruntach wilgotnych EPS nasiąka kapilarnie, XPS odpycha wodę. Testy wg PN-EN 12087 symulują warunki gruntowe przez 28 dni. XPS zachowuje λ bez zmian.

Mechanizm ochrony przed wilgocią

Woda w EPS wypełnia pory, zwiększając λ o 0,010-0,020 W/mK. XPS blokuje to szczelną powłoką polistyrenową. Po wysuszeniu EPS wraca do normy, ale cykle wilgotne degradują strukturę. Dlatego w izolacjach zewnętrznych fundamentów unika się EPS. Styrodur stosuje się nawet bez folii izolacyjnych.

Krok po kroku oceń odporność:

• Sprawdź chłonność wg normy.
• Symuluj warunki: suchy grunt vs podmokły.
• Oblicz stratę λ po nasiąknięciu.
• Wybierz XPS dla >20% wilgotności.
• Połącz z drenażem dla optimum.
• Monitoruj po montażu.

Ta cecha czyni styrodur niezawodnym w trudnych warunkach.

Wytrzymałość styroduru na ściskanie EPS

Styrodur XPS wytrzymuje ściskanie do 700 kPa w klasie XPS 700, EPS tylko 100-250 kPa. Pod ciężarem gruntu czy betonu EPS się ugniata, tworząc mostki termiczne. XPS zachowuje kształt dzięki sztywnej strukturze. Normy PN-EN określają minimalne wartości dla fundamentów. Płyty XPS 500 kPa nadają się pod posadzki.

W garażach EPS sprawdza się tylko bez obciążeń dynamicznych. XPS toleruje ruch pojazdów dzięki modułowi sprężystości >7000 MPa. Testy ściskania pokazują liniową deformację XPS powyżej 300 kPa. EPS pęka wcześniej. To kluczowe dla trwałości izolacji.

Krok po kroku dobierz wytrzymałość:

• Oszacuj obciążenie gruntu (kN/m²).
• Wybierz klasę: EPS 100 do lekkich, XPS 300+ do ciężkich.
• Sprawdź moduł Younga.
• Ułóż w dwóch warstwach dla rozkładu.
• Unikaj punktowych nacisków.

Różnica zapewnia bezpieczeństwo konstrukcji.

Grubości płyt styroduru do izolacji XPS

Płyty XPS dostępne w grubościach 20-150 mm, co pozwala na precyzyjne dopasowanie do wymagań U. Standardowe 30, 50, 80 mm pokrywają większość fundamentów. Cieńsza płyta 20 mm wystarcza na lekkie ściany, grubsza 120 mm na głębokie piwnice. Montaż warstwowy zwiększa efektywność bez strat wytrzymałości. Format 600x2400 mm minimalizuje dylatacje.

Dopasowanie grubości do projektu

Do fundamentów 100 mm XPS daje R=3,0 m²K/W przy λ=0,033. Łączenie z EPS na ścianach oszczędza budżet. Piły do cięcia XPS umożliwiają korekty. Grubość wpływa na całkowity koszt izolacji o 40%. Wybierz wg obliczeń termicznych.

Krok po kroku wybierz grubość:

• Oblicz żądany R.
• Dziel przez λ XPS.
• Dostosuj do dostępności (20-150 mm).
• Uwzględnij podkładki pod kotwy.
• Testuj szczelność po układaniu.

Optymalna grubość maksymalizuje zwrot inwestycji.

Zastosowanie styroduru w wilgotnych izolacjach

W fundamentach i piwnicach styrodur XPS zapobiega kondensacji dzięki niskiej dyfuzyjności pary. Pod podłogami inwentarskimi czy w garażach podziemnych XPS znosi wilgoć gruntową. Łączy się z membranami bitumicznymi dla podwójnej ochrony. W tarasach izoluje przed wodą opadową. Zastępuje styropian w miejscach >30% wilgotności.

Instalacja wymaga kleju poliuretanowego dla XPS, EPS klei dyspersyjnych. W gruntach gliniastych XPS redukuje mostki o 20%. Dla dachów zielonych grubość 50 mm wystarcza. Kombinacja EPS na fasadzie i XPS na dole optymalizuje cały budynek.

Krok po kroku zastosuj w wilgotnych miejscach:

• Ocenić wilgotność gruntu.
• Ułożyć folię drenażową.
• Montować XPS na klej.
• Szczelinować 2-3 mm.
• Ociąć krawędzie dokładnie.
• Przewentylować po zasypie.

To przedłuża żywotność izolacji o dekady.

Styrodur vs styropian – koszty izolacji

Styropian EPS kosztuje 10-20 zł/m² za 10 cm, styrodur XPS 30-50 zł/m². Różnica 2-3 krotnie wynika z produkcji. Dla 100 m² ścian EPS wyjdzie 2000 zł, XPS 5000 zł. Do fundamentów 50 m² inwestycja w XPS zwraca się w 7 lat dzięki oszczędnościom na ogrzewaniu 300 zł rocznie. EPS tańszy w suchych aplikacjach.

Wykres porównawczy kosztów

Krok po kroku kalkuluj koszty:

• Pomiar powierzchni izolacji.
• Wybór grubości i ceny jednostkowej.
• Dolicz klej i akcesoria (10%).
• Oblicz oszczędności energetyczne.
• Porównaj okres zwrotu (5-10 lat dla XPS).

Dla wilgotnych styrodur okazuje się ekonomiczny długoterminowo.

Pytania i odpowiedzi

• Co lepiej izoluje termicznie: styropian EPS czy styrodur XPS?

  Oba materiały mają zbliżony współczynnik przewodzenia ciepła λ (0,030–0,040 W/mK dla EPS i 0,030–0,035 W/mK dla XPS). Styrodur jest skuteczniejszy w wilgotnych warunkach dzięki niższej chłonności wody (poniżej 0,3%) i wyższej wytrzymałości na ściskanie (do 700 kPa), podczas gdy styropian traci do 50% właściwości po nasiąknięciu.

• Do ocieplania fundamentów i piwnic lepiej wybrać styropian czy styrodur?

  Styrodur XPS jest zdecydowanie lepszy do fundamentów, piwnic i gruntów, ponieważ jest szczelniejszy, odporny na wilgoć i zapobiega mostkom termicznym. Styropian EPS sprawdza się w suchych miejscach, jak ściany zewnętrzne czy dachy.

• Dlaczego styrodur jest droższy od styropianu i czy warto w niego inwestować?

  Styrodur jest 2–3 razy droższy ze względu na metodę produkcji (ekstruzja z gazem vs spienianie parą w EPS), co daje mu lepszą szczelność i trwałość. Inwestycja w XPS do fundamentów skraca okres zwrotu o 5–10 lat dzięki oszczędnościom na ogrzewaniu.

• Czy można łączyć styropian i styrodur w izolacji budynku?

  Tak, optymalnym rozwiązaniem jest użycie styropianu EPS na ściany i dach (tańszy i wystarczający w suchych warunkach) oraz styroduru XPS na fundamenty i podłogi (odporny na wilgoć), co łączy ekonomię z efektywnością.